SÖZLÜK

SEO & GEO Sözlüğü

SEO, GEO (Generative Engine Optimization), AEO, schema markup, AI citation, llms.txt ve dijital pazarlama terimlerinin sade Türkçe tanımları. 53 terim.

Son güncelleme: 22 Ekim 2026 · RanksUp Ekibi

A/B Test: Aynı reklamın ya da sayfanın iki farklı sürümünü karşılaştırıp hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçme.
AEO: Answer Engine Optimization — arama motorlarının ve AI asistanlarının doğrudan cevap verdiği yerlerde (öne çıkan snippet, AI cevapları) görünmek için içeriği soru-cevap biçiminde yapılandırma.
Affiliate: Birini RanksUp'a yönlendirip, kayıt olan kişinin ödemelerinden komisyon kazanma programı (%30, kayıttan sonraki 3 ay).
AI Sitemap: Standart sitemap.xml'e ek olarak RanksUp'ın ürettiği sitemap-ai.xml: her makale adresi için meta açıklamanın ilk 200 karakteri ai:summary alanına yazılır. Standart dışı bir uzantıdır; hangi AI aracının okuduğu açıklanmış değil.
API Key: RanksUp'a programla erişim için kişisel anahtar (Kurumsal plan). Geliştiriciler kendi yazılımlarından RanksUp'ı kullanabilir.
Audience: Reklamın gösterileceği kişilerin tanımı (yaş, ilgi alanı, konum vb.).
Backlink: Başka bir siteden senin sitene verilen bağlantı. Google, sayfaların alakasını belirlerken ve yeni sayfaları keşfederken bağlantıları sinyal olarak kullanır.
Boost: Organik (ücretsiz) bir gönderiye reklam bütçesi koyarak daha fazla kişiye gösterilmesi. Meta'nın "Gönderiyi öne çıkar" (Boost Post) özelliği.
Bot: Web sitelerini gezip içeriği toplayan yazılım (Googlebot, GPTBot, ClaudeBot vb.).
Bounce Rate: Sayfaya gelip hiçbir etkileşim olmadan ayrılan ziyaretçilerin yüzdesi.
Brain: RanksUp'ın sitenle ilgili tuttuğu AI hafızası: marka tonu, hedef kitle, rakipler, SEO stratejisi.
Brand Mention: AI cevabında marka adının geçmesi ama site adresinin kaynak gösterilmemesi. RanksUp skorunda atıfın yarısı kadar sayılır (atıf 100, anılma 50 puan).
Canonical: Aynı içerik birden fazla adreste varsa arama motoruna hangisinin asıl (kanonik) adres olduğunu bildiren etiket. Sinyallerin tek adreste toplanmasına yardım eder; Google bunu güçlü bir sinyal sayar ama son kararı kendisi verir.
Citation: AI cevabında sitenin adresinin kaynak olarak gösterilmesi. Cevapta yalnız marka adın geçiyorsa bu atıf değil, anılmadır (Brand Mention).
Cluster: Pillar'ın altındaki ilgili alt konular. Pillar ana çatı, cluster yan kollardır.
Conversion: Hedef aksiyonların (satın alma, kayıt, form doldurma vb.) sayısı.
CPA: Cost Per Acquisition — bir satın alma ya da hedeflenen dönüşüm başına harcanan tutar.
CPC: Cost Per Click — bir tıklama için ödediğin ortalama tutar.
CPL: Cost Per Lead — bir potansiyel müşteri (lead) kazanmak için ödediğin tutar.
Crawler: Web sitelerini gezip içeriği toplayan yazılım (Googlebot, GPTBot, ClaudeBot vb.).
CTA: Call To Action — kullanıcıyı tıklamaya yönlendiren buton ya da metin (örn: "Şimdi al", "Ücretsiz dene").
CTR: Click-Through Rate — gösterimlerin yüzde kaçının tıklandığı (tıklama / gösterim × 100).
Editor Score: Üretilen makalenin AI editörden aldığı kalite puanı (9 kategori × 10 = 90 üzerinden). 3 Ağustos 2026'dan önce üretilen yazılar eski ölçekle 60 üzerinden puanlandı; makale sayfası her yazının kendi ölçeğini gösterir. Editör onayı ve yayın öncesi kalite kapısı geçilmeden ya da engelleyici bir bulgu kaldıysa makale yayına hazır sayılmaz, revizyon bekler.
FAQ schema: Sıkça sorulan sorular bölümünü işaretleyen yapısal veri (FAQPage). Google buna dayanan SSS zengin sonucunu 7 Mayıs 2026'dan itibaren arama sonuçlarında göstermiyor; işaretleme soru-cevap yapısını makinelere yine açıkça tanımlar.
GEO: Generative Engine Optimization — ChatGPT, Claude, Gemini gibi AI asistanlarının cevaplarında anılmak ve kaynak gösterilmek için yapılan optimizasyon.
GEO Score: 6 başlık üzerinden ağırlıklı AI görünürlük skoru: tarayıcı erişimi · yapısal veri · AI atıfları · otorite · tazelik · çoklu ortam. A+ → F harf notu.
Heatmap: Hangi soruda, hangi AI asistanında anıldığını renklerle gösteren tablo (GEO ısı haritası).
Hedef Kitle: Reklamın gösterileceği kişilerin tanımı (yaş, ilgi alanı, konum vb.).
Hreflang: Aynı sayfanın farklı dil ya da bölge sürümlerini Google'a tanıtan işaret; Google'ın kullanıcıya en uygun sürümü göstermesine yardım eder.
Impression: Reklamın ya da sayfanın kaç kez gösterildiği; tıklanması gerekmez, görüntülenmesi sayılır.
JSON-LD: Yapısal veri biçimi; Google, sitenin altyapısı uygunsa JSON-LD kullanmayı önerir. Sayfaya <script type="application/ld+json"> etiketiyle eklenir.
Knowledge Graph: Google'ın kişi, kurum ve markalar hakkındaki bilgi tabanı; marka adını arattığında çıkan bilgi panelini besler. Bilgiler web'deki herkese açık kaynaklardan, lisanslı verilerden ve içerik sahiplerinden derlenir.
Lead: Potansiyel müşteri — sana iletişim bilgisini bırakmış kişi (form doldurmuş, abone olmuş).
llms-full.txt: Sitenin içeriğinin AI araçları için tek dosyada derlenmiş hali; RanksUp her hafta yeniden oluşturur. llms.txt gibi bir öneridir, okunacağı garanti değildir.
llms.txt: Sitenin AI araçlarına yönelik özetini sunmak için önerilmiş bir dosya standardı taslağı (llmstxt.org, 2024). robots.txt gibi erişim kuralı koymaz; hangi AI asistanının bu dosyayı okuduğu resmî olarak açıklanmış değil.
Lookalike audience: Mevcut iyi müşterilerine benzeyen yeni kişileri Meta'nın bulup hedeflemesi. "Müşterilerime benzeyen kişilere göster" demek.
MCP: Model Context Protocol — AI asistanlarını verinin bulunduğu sistemlere bağlamak için açık standart (Anthropic, Kasım 2024). RanksUp'ın MCP sunucusu Kurumsal planda; Claude Code, Cursor gibi ajanlardan bağlanılır.
Negative keyword: Reklamının gösterilmemesi gereken aramaları belirleyen kelimeler. "Hosting" için reklam veriyor ama "ücretsiz hosting" aramalarında görünmek istemiyorsan "ücretsiz" kelimesini negatif eklersin.
Otopilot: RanksUp'ın seçtiğin işleri senin yerine yürütmesi. Site otopilotu konuları takvime koyar ve makale hakkın yettikçe makaleleri üretir; reklam otopilotu (varsayılan kapalı) düşük getirili kampanyayı durdurur, yüksek getirilinin bütçesini artırır.
Persona: Tipik müşterin (örn: 35 yaşında KOBİ sahibi Mert). AI metinleri ona göre yazar.
Pillar: Ana konu (örn: "hosting") ve altındaki ilgili alt konular (cluster: "paylaşımlı hosting nedir", "WordPress hosting" vb.). SEO mimarisinin temeli.
Quota: Aylık makale üretim limitin; plana göre değişir (güncel sayılar fiyatlandırma sayfasında). Her makale, kendin başlatsan da takvimden gelse de, üretime alındığı anda bir kez düşer; makale çıkmadan başarısız olan üretimin hakkı geri verilir. Sayaç her takvim ayının başında sıfırlanır; ücretsiz denemedeki 2 makale hakkı sıfırlanmaz.
ROAS: Return On Ad Spend — reklam harcamasının kaç katını geri kazandığın. ROAS 3 = harcanan 1 TL'ye 3 TL satış.
Schema markup: Sayfanın içeriğini makinelere tanıtan yapısal veri (genellikle JSON-LD): "bu bir makale, yazarı şu, tarihi şu" gibi. Google sayfanın içeriğini anlamak için kullanır; bazı arama sonucu görünümleri de buna dayanır.
Scope: API anahtarının hangi kaynaklara erişebildiği. Örn: articles:read makaleleri yalnız okur; articles:write makale uçlarında değişiklik yapmaya da izin verir. Kapsam seçilmezse anahtar yalnız okuma yetkisi alır.
SEO: Search Engine Optimization — sitenin arama sonuçlarında daha görünür olması için yapılan çalışmaların tümü.
SERP: Search Engine Results Page — Google ya da Bing arama sonuç sayfası.
Site Brain: RanksUp'ın sitenle ilgili tuttuğu AI hafızası: marka tonu, hedef kitle, rakipler, SEO stratejisi.
Sitemap: Sitendeki sayfaların listesini içeren XML dosyası. Google gibi arama motorları siteyi daha verimli taramak için bu dosyayı okur.
Speakable schema: Sayfada sesli okunmaya uygun bölümleri işaretleyen yapısal veri. Google'ın beta özelliğidir: Google Asistan bunu ABD'de, İngilizce haber içeriği için akıllı hoparlörlerde kullanır.
Tier: Konu motorunun önceliklendirdiği konular: Tier 1 = hemen yaz, Tier 2 = bu hafta, Tier 3 = planlı (sonra).
TRIAL: Ücretsiz deneme planı — 14 gün, 2 makale, 3 AI görünürlük çalıştırması (haftada en fazla 1 ölçüm) ve 1 site. Yapay zekâ konu başlıklarını hazırlar; makaleleri yayın hedefini bağladıktan sonra sen başlatırsın, Markdown ZIP olarak indirir ya da WordPress'e gönderirsin. Takvimin geri kalanı kilitli görünür ve ücretli plan seçince yazılır; diğer yayın hedefleri de o zaman açılır. 14 gün dolunca plan seçene kadar hesap salt okunur olur, veriler saklanır.
Webhook: Bir olay olduğunda otomatik bildirim gönderilen adres (URL). Örneğin Slack ya da Discord kanalına bildirim düşürmek için kullanılır.

Aradığın terim yok mu?

Bize yaz, sözlüğe ekleyelim.

[email protected]